Zelfregie: cliënten ondersteunen zonder ze los te laten

De term ‘zelfregie’ is de laatste jaren steeds populairder geworden in begeleidingstrajecten. En dat is niet zo gek, als je bekijkt hoe vaak professionals in de praktijk nog te maken krijgen met cliënten die afhankelijk blijven van begeleiding, moeite hebben met eigen keuzes maken of de verantwoordelijkheid bij hun begeleider neerleggen. En ondanks dat betrokkenheid en ondersteuning heel belangrijk zijn, wil je natuurlijk dat de cliënten zelf richting gaan geven aan hun (loopbaan)ontwikkeling. Dit kan alleen bereikt worden met een flinke dosis zelfregie. Maar wat is zelfregie precies? Waarom is zelfregie belangrijk? En hoe kun je eigen regie van de cliënt versterken in het begeleidingstraject? Wij helpen je aan alle antwoorden!

Wat wordt bedoeld met zelfregie?

First things first: Wat is zelfregie? Onder zelfregie wordt verstaan dat iemand zelf richting geeft aan zijn of haar loopbaan en ontwikkeling. In het bijzonder het maken van bewuste keuzes, het nemen van verantwoordelijkheid en het actief sturen op eigen doelen wordt gezien als zelfregie. Binnen begeleidingstrajecten houdt dit in dat cliënten zelf het proces aangaan, terwijl de professional aanwezig is voor ondersteuning, begeleiding en het bieden van de nodige middelen. Begeleiding draait dan niet meer alleen om het ‘overnemen’ van moeilijkheden, maar om het ‘mogelijk maken’ van einddoelen. Hierdoor kan de loopbaanprofessional veranderen van probleemoplosser naar procesbegeleider. Laat bijvoorbeeld de cliënt zelf acties bedenken, terwijl je als begeleider meedenkt en bijstuurt waar nodig. Zelfregie betekent dus niet dat cliënten alles alleen moeten doen, maar dat zij actief betrokken zijn bij hun traject en daarin keuzes leren maken.

Het belang van zelfregie in begeleiding

Waarom is zelfregie belangrijk? Omdat het een directe invloed heeft op de effectiviteit en de duurzaamheid van het traject. Door cliënten zelf de regie te laten ervaren, groeit de motivatie en de betrokkenheid in het traject. Ook draagt de zelfredzaamheid bevorderen bij aan de gewenste duurzame oplossing. Keuzes die cliënten zelf hebben gemaakt, sluiten namelijk vaak beter aan bij de persoonlijke situaties en blijven daardoor na het traject ook beter in stand. Dit voorkomt dat de cliënt na het traject afhankelijk blijft van de begeleiding. Ook is de eigen regie van de cliënt stimuleren goed voor het gevoel van eigenaarschap en zelfvertrouwen. Dit is een belangrijk punt binnen zelfregie binnen loopbaanbegeleiding en vormt de basis voor effectief en professioneel begeleiden.

Hoe bevorder je zelfregie bij cliënten in een begeleidingstraject?

Zelfregie ontstaat niet vanzelf. Bewuste keuzes in de begeleiding zijn nodig om zelfredzaamheid een sleutelonderdeel van het traject te maken.

Een aantal manieren om de cliënt zelf regie te laten ervaren in het traject is:

• Samen doelen formuleren
  Door doelen gezamenlijk te bepalen, zorg je ervoor dat ze aansluiten bij de intrinsieke motivatie van de cliënt. Het doel is niet ‘wat moet’, maar ‘wat wil en kan’.
• Keuzes expliciet bij de cliënt laten
  Geef opties en leg uit wat de consequenties zijn, maar laat de uiteindelijke keuze bij de cliënt. Dit vergroot het gevoel van verantwoordelijkheid.
• Afspraken vastleggen
  Door afspraken en acties duidelijk vast te leggen, wordt eigenaarschap concreet. De cliënt weet wat er is afgesproken en wat er van hem of haar verwacht wordt.
• Voortgang inzichtelijk maken
  Inzicht in voortgang helpt cliënten om te zien wat ze al hebben bereikt en waar bijsturing nodig is. Dit werkt motiverend en versterkt het leerproces.
• Reflectiemomenten inbouwen
  Regelmatig stilstaan bij wat goed gaat en wat beter kan, helpt cliënten om bewust te leren en hun regie verder te ontwikkelen.

Meer manieren om zelfregie en betrokkenheid te stimuleren met Rapasso, vind je op onze pagina: Cliënten actief betrekken via het cliëntportaal.

Veel voorkomende misverstanden over zelfregie

Rondom zelfregie bestaan verschillende misverstanden. Eén van de grootste misverstanden, is dat zelfregie staat voor loslaten. Terwijl zelfregie eigenlijk juist om duidelijke kaders en begeleiding vraagt, om onzekerheid bij de cliënt te voorkomen. Ook wordt soms gedacht dat zelfregie betekent dat er minder structuur nodig is. Het tegendeel is waar: structuur en overzicht zijn voorwaarden voor zelfregie. Pas als doelen, afspraken en progressiepunten helder zijn, kan een cliënt hier ook actief mee bezig zijn. Als laatste wordt nog wel eens gedacht dat zelfregie niet voor iedere cliënt is weggelegd. En natuurlijk kan het tempo per cliënt verschillen, maar met de juiste ondersteuning en afspraken groeien de mogelijkheden achter zelfregie voor bijna alle cliënten.

De rol van de begeleider bij het versterken van zelfregie

De begeleider is onmisbaar in het proces waarin er gezocht wordt naar de juiste balans tussen sturen en loslaten. Dit betekent; richting geven waar nodig én ruimte laten voor eigen keuzes. Maar ook de balans tussen ondersteunen en verantwoordelijkheid meegeven is belangrijk. Zo help je de cliënt vooruit, zonder het proces volledig over te nemen. Daarnaast vraagt professioneel werken om het combineren van begeleiden en registreren. Duidelijke registratie van doelen, acties en voortgang is niet alleen belangrijk voor de cliënt, maar ook voor verantwoording en kwaliteit. Tools voor voortgangsbewaking binnen begeleidingstrajecten helpen hierbij en ondersteunen de professionele rol van de begeleider.

Hoe Rapasso ondersteunt bij het versterken van zelfregie

Rapasso is ontwikkeld om zelfregie binnen begeleidingstrajecten mogelijk te maken. Het systeem geeft inzicht in doelen en afspraken, maakt keuzes en acties zichtbaar en biedt overzicht voor beide partijen. Vooral het cliëntportaal is een fijn hulpmiddel om de eigen regie bij cliënt te versterken, doordat de cliënt betrokken wordt bij elke stap. Benieuwd hoe Rapasso dit in jouw begeleidingstrajecten kan realiseren? Plan een vrijblijvende demo en ontdek de mogelijkheden.